ÇİFTÇİ MALİYET YÜKÜ ALTINDA: “NE KAZANACAĞIMIZI BİLMİYORUZ”

29.04.2026 10:51

Bursa'nın Orhangazi ilçesinde sera üretimi yeni sezonla birlikte başladı. Ancak üretimin daha başında maliyet baskısı üreticinin en büyük sorunu olarak öne çıkıyor. Orhangazi Ziraat Odası Meclis Başkanı ve üretici Erhan Gedik, tüm belirsizliklere rağmen 5 dönümlük serasında salatalık ekimine başladı. Üretimin devam ettiğini ancak ekonomik tablonun çiftçi açısından sürdürülebilir olmaktan uzaklaştığını net şekilde ortaya koyuyor.
SERA YATIRIMI BAŞLADI AMA HESAP TUTMUYOR
Orhangazi Ovası'nda 5 dönümlük serasında üretime başlayan Erhan Gedik, bu sezon toplam 15 bin adet salatalık fidesi dikti. Fide başına maliyetin geçen yıl 9 TL iken bu yıl 15 TL'ye yükselmesi, daha üretimin ilk aşamasında ciddi bir yük oluşturdu. Sadece fide maliyeti yaklaşık 225 bin TL'ye ulaştı.
Bir dönüme ortalama 2 bin 500 fide dikildiği dikkate alındığında, dönüm başına maliyetin 35 bin TL seviyelerine çıktığı ifade ediliyor. Üretici açısından bu tablo, sezon başlamadan yüksek risk anlamına geliyor.
GÜBRE, SU VE ELEKTRİK MALİYETLERİ KATLANDI
Seracılıkta en büyük gider kalemlerinden biri olan gübre maliyetlerinde yaşanan artış dikkat çekiyor. Geçtiğimiz yıl tonu 13 bin TL olan gübre, bu yıl 40 bin TL seviyesine çıktı. Üstelik üretimde verim alabilmek için her gün düzenli gübreleme yapılması gerekiyor ve günlük gübre maliyeti yaklaşık 3 bin TL'yi buluyor.
Sulama tarafında da tablo farklı değil. Damlama sulama sistemi kullanılan serada sadece su gideri aylık 17 bin TL seviyesinde. Elektrik maliyetleri ise günlük 2 bin TL'ye ulaşmış durumda. Bu giderler 90 günlük üretim süresi boyunca kesintisiz devam ediyor.
İŞÇİLİK YÜKÜ ARTIYOR
Seracılıkta emek yoğun üretim modeli, işçilik maliyetlerini de kaçınılmaz şekilde artırıyor. Günlük bir işçinin maliyeti yaklaşık 1.500 TL olarak ifade edilirken, bir dönümlük serada en az 4 işçinin çalıştırılması gerekiyor. Hasat döneminde ise ürünlerin üç günde bir toplanması zorunlu.
Bu durum, üreticinin sadece girdilerle değil aynı zamanda sürekli artan işçilik giderleriyle de mücadele ettiğini ortaya koyuyor.
90 GÜNLÜK ÜRETİM, GÜNLÜK 1.5 TON HASAT
Serada yetiştirilen salatalığın üretim süresi ortalama 90 gün sürüyor. Bu süre boyunca düzenli bakım ve besleme yapılması gerekiyor. Ürün vermeye başladıktan sonra ise günlük ortalama 1,5 ton hasat yapılabiliyor.
Bu üretim kapasitesi yüksek gibi görünse de maliyetler göz önüne alındığında çiftçinin kâr edebilmesi için ürün fiyatlarının belirli bir seviyenin altına düşmemesi gerekiyor.
TARLADAN ÇIKIŞ FİYATI 40 TL'NİN ALTINA DÜŞERSE ZARAR
Üreticiler bu sezon için salatalığın tarladan çıkış fiyatının en az 40 TL olması gerektiğini ifade ediyor. Bu rakamın altına düşülmesi durumunda çiftçinin zarar edeceği açık şekilde dile getiriliyor.
Ancak en büyük sorun, fiyatların henüz netleşmemiş olması. Ürünler hasat edildikten sonra hale gönderiliyor ve komisyoncular aracılığıyla satışa sunuluyor. Bu süreçte yüzde 10 komisyon kesintisi de üreticinin gelirini doğrudan etkiliyor.
PAZARA GİDENE KADAR FİYAT BELİRSİZ
Tarladan çıkan ürünün sofraya ulaşana kadar geçirdiği süreçte fiyatların nasıl şekilleneceği ise tamamen belirsiz. Üretici, maliyetini bilmesine rağmen satış fiyatını öngöremiyor. Bu durum hem üretim planlamasını hem de gelecek sezon kararlarını doğrudan etkiliyor.
Erhan Gedik, yaşanan tabloyu net bir ifadeyle özetliyor: Ne kadara satacağımızı bilmiyoruz, dolayısıyla ne kazanacağımız da belirsiz.
TÜRKİYE GENELİNDE AYNI TABLO: ÜRETİM SÜRDÜRÜLEMEZ HALE GELİYOR
Benzer maliyet baskıları yalnızca Orhangazi ile sınırlı değil. Türkiye'nin farklı bölgelerinde, özellikle seracılığın yoğun olduğu illerde üreticiler aynı sorunlarla karşı karşıya. Batman'da da üreticiler fide, gübre ve işçilik maliyetlerindeki artış nedeniyle üretimin sürdürülemez noktaya geldiğini ifade ediyor.
Artan borç yükü, belirsiz fiyat politikaları ve yükselen girdi maliyetleri, tarım sektöründe ciddi bir kırılma riski oluşturuyor.
ÇİFTÇİ ÜRETİYOR AMA GELECEĞİ GÖREMİYOR
Orhangazi'de başlayan sera sezonu, üretimin devam ettiğini ancak çiftçinin ciddi bir ekonomik baskı altında olduğunu gösteriyor. Tarlada üretim var, emek var, maliyet var; ancak kazanç tarafı tamamen belirsiz.
Bu tablo, yalnızca üreticiyi değil, tüketiciyi de doğrudan ilgilendiriyor. Çünkü maliyetler bu şekilde artmaya devam ederse, ürünün sofraya ulaşana kadar fiyatının yükselmesi kaçınılmaz hale geliyor. Tarımda sürdürülebilirlik için üreticinin önünü görebileceği, maliyet-fiyat dengesinin kurulabileceği bir yapının oluşturulması gerektiği her geçen gün daha güçlü şekilde ortaya çıkıyor. ÖZEL HABER- MUHARREM DEĞİRMEN – 3. GÖZ HRA