Üçüncü Göz Gazetesi: “Unutulmayan Osuruk Sendromu”

Siyasette bazen bir tek yanlış, yüz doğruyu siler. Hatta öyle bir yanlış olur ki üzerinden yarım asır geçse bile unutulmaz. İnsan hafızası tuhaftır; iyiliği çabuk unutur, travmayı ise nesilden nesile aktarır.

Türkiye'de muhalefetin, özellikle de Cumhuriyet Halk Partisi'nin iktidara gelememesinin en önemli sebeplerinden biri belki de tam burada gizlidir.

Bugün ülkede ekonomik sıkıntılar konuşuluyor. Emekli geçinemediğini söylüyor, dar gelirli ay sonunu getiremiyor. Eğitim sistemine dair şikâyetler artıyor, adalet mekanizmasına güven sorgulanıyor, torpil ve adam kayırma iddiaları toplumun vicdanını yaralıyor.

Bütün bunlara rağmen hatırı sayılır bir kesim yine de iktidarın yanında durabiliyor. Neden?

Çünkü mesele sadece ekonomi değil. Mesele hafıza.

Zihinlerde diri tutulan bir korku var:

"Ya muhalefet gelirse din elden giderse? Ya camiler kapanırsa? Ya başörtüsüne dokunulursa? Ya maneviyatımıza müdahale edilirse?"

Bu korkular bugünün ürünü değil. 50–60–70 yıl öncesine uzanan, bir kısmı gerçek, bir kısmı abartılmış, bir kısmı da kulaktan kulağa büyümüş anlatılarla beslenmiş bir tarihsel hafıza söz konusu. "Camiler kapatıldı", "başörtülüler dışlandı", "dindarlar hor görüldü" gibi söylemler, zamanla siyasetin en güçlü psikolojik malzemesine dönüştü.

Ve ne yazık ki muhalefet, özellikle Cumhuriyet Halk Partisi, bu hafızayla tam anlamıyla yüzleşip güçlü bir güven dili inşa edemedi. "Artık öyle değil" demek yetmedi. Hatta zaman zaman yapılan bazı sembolik çıkışlar, bu eski korkuları yeniden hatırlatacak etki oluşturdu.

Oysa toplum psikolojisi basittir: İnsan, cebindeki eksik parayı bir süre sineye çeker; ama kimliğine ve inancına dair tehdit algılarsa savunmaya geçer. Ve savunma refleksi, çoğu zaman ekonomik rasyonelliğin önüne geçer.

Bunu çok iyi anlatan bir fıkra vardır:

İmam Efendi, camide namaz kıldırırken kazayla osuruvermiş. Öyle bir utanmış ki namazı bırakıp hemen eve gelmiş:

— Hanım, demiş, camide böyle bir şey oldu. Ben artık bu köyde kimsenin yüzüne bakamam. Toplan, gidiyoruz!

Gerçekten de evi barkı toplayıp başka diyara taşınmışlar.

Aradan yirmi yıl geçmiş. İmamın içine memleket hasreti düşmüş:

— Hanım, demiş, yirmi yıl oldu. Kim hatırlayacak artık? Dönelim köyümüze.

Köyün girişinde bir çoban görmüşler. İmam temkinli davranmış:

— Sen burada bekle hanım, ben bir sorayım.

Çobana yaklaşmış:

— Selâmün aleyküm evladım. Kaç yaşındasın?

Çoban cevap vermiş:

— Vallahi amca yaşımı bilmem ama "imamın camide osurduğu yıl" doğmuşum derler.

İmam hanımına dönmüş:

— Kalk hanım, kalk! Bizim kıç tarih olmuş!

İşte mesele tam da budur.

Siyasette bazı hatalar "küçük bir gaf" olarak kalmaz; toplumsal hafızada tarihe dönüşür. İnsanlar geçim sıkıntısına bir süre sabreder, hayat pahalılığına katlanır. Ama kimliğine, inancına, yaşam tarzına dair bir tehdit hissetti mi, o hafıza silinmez.

Türkiye'de mevcut iktidarın uzun yıllardır gücünü koruyabilmesinin en önemli sebeplerinden biri, bu korku hafızasını canlı tutabilmesidir. Seçmeni ekonomik vaatlerle değil, "elde olanı kaybetme" endişesiyle konsolide edebilmesidir. İnsanlar bazen daha iyiye ulaşmak için değil, daha kötü olacağını düşündükleri bir ihtimali engellemek için oy verirler.

Muhalefetin önündeki en büyük sınav budur. "Biz değiştik" demek yetmez; bunu hissettirmek gerekir. Korkuyu küçümsemek değil, anlamak gerekir. Çünkü seçmen çoğu zaman cebine değil, zihnindeki korkuya oy verir.

Türkiye'de muhalefet hâlâ o köyün girişinde duruyor; "Artık unutulmuştur" zannediyor.

Oysa toplum bazen yaşı bile bir hatayla hesaplar.

Siyasette tek bir yanlış bile tarih olur.

Ve tarih olan şey, sandıkta karşınıza çıkar.

Satır Araları - 17 Şubat 2026

Mustafa AYDIN / diğer yazıları